EU AI Act Türk Şirketlerini Neden İlgilendiriyor?

"Biz Türkiye'deyiz, AB kanunu bizi bağlamaz." Bu cümleyi çok duyuyoruz — ve çoğu zaman yanlış. EU AI Act, yani Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü, dünyanın ilk kapsamlı yapay zekâ kanunu ve etkisi AB sınırlarında durmuyor.

Kapsam: Coğrafya değil, pazar

EU AI Act, yani Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü, dünyanın ilk kapsamlı yapay zekâ kanunu ve etkisi AB sınırlarında durmuyor.

AI Act'in uygulanma kriteri şirketin nerede kurulduğu değil, yapay zekâ sisteminin veya çıktısının nerede kullanıldığı. AB pazarına ürün ya da hizmet sunuyorsanız, AB'deki müşterilere yapay zekâ destekli bir özellik sağlıyorsanız veya sisteminizin çıktısı AB'de kullanılıyorsa, Türkiye'de kurulu olmanız sizi kapsamın dışına çıkarmaz. İhracat yapan, AB'ye yazılım satan veya Avrupalı müşterilere hizmet veren her Türk şirketi bu tabloya kendini yerleştirmeli.

Madde 4: Eğitim artık zorunlu

Tüzüğün en geniş etkili hükümlerinden biri 4. maddedir: yapay zekâ sistemlerini sağlayan ve kullanan kuruluşlar, bu sistemlerle çalışan personelinin yeterli düzeyde "yapay zekâ okuryazarlığına" sahip olmasını sağlamakla yükümlüdür. Yani çalışanlarınız ChatGPT, Copilot veya başka bir yapay zekâ aracını işte kullanıyorsa, onlara bu araçların riskleri ve doğru kullanımı konusunda eğitim vermek artık bir tercih değil, hukuki bir gerekliliktir.

Risk kademeleri: Önce envanter

AI Act, yapay zekâ sistemlerini risk seviyelerine göre sınıflandırır: yasaklı uygulamalar, yüksek riskli sistemler, sınırlı riskli sistemler ve minimal risk. Hangi kademede olduğunuzu bilmenin ön şartı ise basit ama çoğu şirkette eksik olan bir şey: şirkette hangi yapay zekâ araçlarının fiilen kullanıldığını gösteren güncel bir envanter. Pazarlamanın kullandığı yazı asistanından mühendislikteki kod tamamlayıcıya, İK'nın denediği CV tarama aracına kadar.

Yaptırımlar ciddiye alınacak boyutta

Tüzük, ihlal türüne göre kademeli idari para cezaları öngörüyor; en ağır ihlallerde ceza, küresel yıllık cironun yüzdesi üzerinden hesaplanabiliyor. Ancak çoğu şirket için asıl kayıp cezadan önce gelir: AB'li kurumsal müşteriler, tedarikçilerinden AI Act uyumu hakkında güvence istemeye başladı bile. Cevabınız hazır değilse, teklif aşamasında eleniyorsunuz.

Nereden başlamalı?

Üç adım: yapay zekâ envanterinizi çıkarın, kullanım kurallarınızı yazılı hale getirin ve personelinize Madde 4'ü karşılayan bir eğitim verin. Cynify'ın YZ Kullanım Riski Denetimi tam olarak bu üç adımın fotoğrafını çeker: 45 maddelik denetim, puanlanmış rapor ve önceliklendirilmiş aksiyon planı.